გამოქვეყნდა:
მანქანათმშენებლობაში კარდანული გადაცემა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ბრუნვისა და მაბრუნებელი მომენტის გადასაცემად ლილვებს შორის, რომელთა ღერძები არ ემთხვევა და შეიძლება კუთხით მდებარეობდეს. ასეთი სისტემები ავტომობილებიდან მძიმე მოწყობილობებამდე გამოიყენება. სტატია განიხილავს კარდანის ლილვის აგებულებას, მუშაობას, გამოყენებასა და მნიშვნელობას მექანიკური ამძრავებისთვის.
აგებულება
კარდანული სახსარი ორი ჩანგლისგან შედგება, რომლებიც შუალედური ნაწილით — ჯვარედითაა დაკავშირებული. ჩანგლები წამყვან და ამოძრავებულ ელემენტებს აერთებს, ჯვარედი კი ღერძების კუთხური აცდენისას საჭირო მოძრაობას უზრუნველყოფს. ჩანგლები და ჯვარედები, ჩვეულებრივ, მტკიცე მასალისგან, მაგალითად ფოლადისგან მზადდება, მომენტითა და ბრუნვით გამოწვეული დატვირთვების გათვალისწინებით. კარდანის ლილვი სახსრებსა და ლილვის ელემენტებს ერთ ამძრავ კვანძში აერთიანებს.
მუშაობის პრინციპი
კარდანული სახსარი მომენტს კუთხით განლაგებულ ღერძებს შორის გადასცემს. წამყვანი ელემენტის ბრუნვისას ჯვარედი მდებარეობას იცვლის და მოძრაობას ამოძრავებულ ელემენტს გადასცემს. სახსრის კონსტრუქცია ლილვებს შორის კუთხის ცვლილებას უშვებს. თანაბარი ბრუნვისთვის საჭიროა სწორი კონსტრუქცია და სახსრების ურთიერთგანლაგება; ერთი კარდანული სახსარი არანულოვან სამუშაო კუთხეზე თავისთავად მუდმივ კუთხურ სიჩქარეს არ უზრუნველყოფს.
გამოყენება სხვადასხვა დარგში
კარდანის ლილვები ფართოდ გამოიყენება კვანძების ურთიერთმდებარეობის გათვალისწინებით სიმძლავრის გადაცემის შესაძლებლობის გამო:
- საავტომობილო წარმოება. უკანა და სრული ამძრავის ავტომობილებში ლილვი ტრანსმისიას წამყვან ხიდთან აკავშირებს, მომენტს გადასცემს და საკიდრის მოძრაობას უშვებს, მათ შორის უსწორმასწორო გზაზე.
- მძიმე ტექნიკა. სამშენებლო, სამთო და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკას დაშორებულ კვანძებს შორის სიმძლავრის გადაცემა სჭირდება. ლილვები ძრავებს, რედუქტორებსა და ამოძრავებულ მექანიზმებს აერთებს.
- სამრეწველო წარმოება. კარდანული გადაცემები გამოიყენება ტუმბოებში, კომპრესორებში, კონვეიერებსა და სხვა მოწყობილობებში, სადაც ამძრავის ნაწილების ურთიერთგანლაგება გასათვალისწინებელია.
- საზღვაო ამძრავები. ძრავიდან პროპელერის ლილვისკენ სიმძლავრის გადაცემა კვანძების ურთიერთმდებარეობის შესაძლო ცვლილებით.
მნიშვნელობა მანქანათმშენებლობისთვის
კარდანულ გადაცემას საიმედო მუშაობისთვის მნიშვნელოვანი თვისებები აქვს:
- შეერთების მოძრაობა. სახსრები კუთხურ აცდენას უშვებს. შესაბამისი ტელესკოპური ან შლიცური შეერთებისას ღერძული გადაადგილება და კვანძებს შორის მანძილის ცვლილებაც კომპენსირდება.
- მომენტის გადაცემა. ლილვი სხვადასხვა კუთხით განლაგებულ ნაწილებს შორის მომენტს გადასცემს და სხვადასხვა აგებულების ამძრავის მოწყობას შესაძლებელს ხდის.
- ვიბრაციის მართვა. სწორად შერჩეული, დამონტაჟებული და დაბალანსებული გადაცემა ამცირებს არასწორი ურთიერთმდებარეობით გამოწვეულ დამატებით დატვირთვასა და ვიბრაციას. ეს მნიშვნელოვანია რესურსისა და ექსპლუატაციის კომფორტისთვის.
კარდანის ლილვი სიმძლავრის გადაცემის სისტემებში
კარდანის ლილვი მექანიკური კვანძია, რომელიც არათანხვედრილი ღერძების მბრუნავ კომპონენტებს აკავშირებს და სიმძლავრეს სამუშაო კუთხით გადასცემს. სახელწოდება უკავშირდება მე-16 საუკუნის იტალიელ მათემატიკოსსა და ინჟინერს ჯეროლამო კარდანოს. დროთა განმავლობაში ასეთი გადაცემები ავტომობილებში, მატარებლებში, გემებსა და მძიმე ტექნიკაში გავრცელდა.
გავრცელებულ კონსტრუქციებში ორი კარდანული სახსარია. თითოეულში ოთხყელიანი ჯვარედია ჩანგლების საკისრებში მოთავსებული. სახსარი შეერთებულ ელემენტებს შორის კუთხის ცვლილებასა და ერთდროულად ბრუნვის გადაცემას უზრუნველყოფს.
პირველი და მეორე სახსრები ლილვს წამყვან და ამოძრავებულ კვანძებს აერთებს. სწორი სამუშაო კუთხეები და სახსრების ურთიერთგანლაგება ბრუნვის არათანაბრობის კომპენსაციისთვის მნიშვნელოვანია. ამძრავის გეომეტრია კონკრეტული კონსტრუქციისა და პირობებისთვის მოწმდება.
კარდანული გადაცემა სიმძლავრეს არათანხვედრილ ღერძებს შორის გადასცემს. ის შედარებით კომპაქტურია და შეზღუდულ სივრცეშიც გამოიყენება. საჭირო ეფექტიანობა და დასაშვები დატვირთვა კონკრეტული ნაწარმისთვის ფასდება.
უკანა ამძრავიან ავტომობილში ლილვი წინ განთავსებულ ტრანსმისიას უკანა ხიდთან აერთებს. ექსკავატორებში, ამწეებსა და სხვა მძიმე ტექნიკაში მექანიზმების რთული განლაგებისას სიმძლავრის გადაცემას უზრუნველყოფს.
კუთხური აცდენისას მუშაობა, კომპაქტურობა და შესრულების ვარიანტები კარდანის ლილვს მრავალი მანქანისა და მოწყობილობის მნიშვნელოვან ნაწილად აქცევს.
კარდანის ლილვების მწარმოებლები
მსოფლიოში მრავალი კომპანია აწარმოებს კარდანის ლილვებსა და ამძრავ კომპონენტებს. მაგალითებია:
- Dana Incorporated. ტრანსმისიისა და ამძრავის კომპონენტების მწარმოებელი ავტომობილების, კომერციული, სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო მოწყობილობებისთვის.
- GKN Automotive. ავტომობილის ამძრავი სისტემების, მათ შორის კარდანის ლილვებისა და დაკავშირებული კომპონენტების მომწოდებელი.
- SKF. საკისრების, შემჭიდროებებისა და სიმძლავრის გადაცემის კომპონენტების მწარმოებელი სამთო, მეტალურგიული, ცელულოზა-ქაღალდისა და საზღვაო დარგებისთვის.
- Voith Group. სისტემების, პროდუქციისა და მომსახურების მომწოდებელი ენერგეტიკის, ნავთობგაზისა და ტრანსპორტისთვის, შესაბამისი კარდანული გადაცემების ჩათვლით.
- Timken Company. საკისრებისა და სიმძლავრის გადაცემის მექანიკური კომპონენტების მწარმოებელი დატვირთული სამრეწველო ამძრავებისთვის.
- Walterscheid Powertrain Group. სიმძლავრის გადაცემის სისტემების, მათ შორის სასოფლო-სამეურნეო, სატყეო და სამრეწველო კარდანის ლილვების მწარმოებელი.
- KMS Kılınçlar — კარდანის ლილვები. მწარმოებელი საქარიაში, თურქეთში.
სია ამომწურავი არ არის. მწარმოებლის არჩევისას გამოცდილება, რეპუტაცია, ნაწარმის ხარისხი, შეკვეთით შესრულებისა და ტექნიკური მხარდაჭერის შესაძლებლობები კონკრეტული გამოყენების მოთხოვნებს შეადარეთ.
